In 2022 zond ik een column in voor de Gerard Vermeersch-Prijs, een tweejaarlijkse schrijfwedstrijd met dat jaar als thema Moord of droom. Van de 88 ingezonden columns gingen er acht naar de finale. Mijn tekst werd door de juryleden beoordeeld als “goed, los en luchtig geschreven, een echt spelen met woorden”. Daarmee behaalde ik uiteindelijk de tweede plaats.
Ik sta nog altijd achter wat ik toen geschreven heb en deel de column graag op deze blog, hier en daar weliswaar herschreven – we zijn immers een paar jaar en een aantal ervaringen verder.
De originele inzending, het juryverslag en de twee andere winnende teksten zijn terug te vinden op de website van de confrérie Gerard Vermeersch.
Vrouw
Hoe is het om vrouw te zijn? Die vraag stelde Geubels in de tweede aflevering van het tweede seizoen van Taboe aan de 26-jarige Lore. Ik vond het een interessante vraag en die zette me aan het denken, want hoe vónd ik het eigenlijk om vrouw te zijn?
Enerzijds is het mooi en veelzijdig, anderzijds ook verwarrend, vermoeiend en soms helaas nog steeds beangstigend en intimiderend. Hoe ouder ik word, hoe meer ik me bewust word van de uitdagingen. Het is niet gemakkelijk om een balans te vinden, noch te bewaren tussen je werk, je privéleven, je kinderwens (als je die al hebt) en je sociale leven. Als vrouw heb je tegenwoordig zó veel keuzemogelijkheden en toch voelt het soms aan alsof je helemaal geen keuze hebt. Alsof er van je wordt verwacht, dat je álle kansen zonder aarzelen met beide handen grijpt en als je dat niet doet, moet je daar verantwoording voor afleggen. Begrijp me niet verkeerd, ik ben dankbaar voor de vele kansen die ik heb gekregen en nog krijg, maar daarom moet ik ze toch niet állemaal als vanzelfsprekend grijpen? De rechten die we hebben verworven, zijn toch geen plichten? Maken we de uitdaging soms niet té groot door te proberen voldoen aan elke verwachting van de maatschappij? Kiezen we wel echt voor onszelf door zoveel hooi op onze vork te nemen? Het doel is toch om gelijke kansen te creëren, niet om al die kansen tegelijk te grijpen? Aan wie en vooral waarom proberen we eigenlijk te bewijzen dat we het állemaal kunnen? Dat is de vraag toch niet? Wíllen we dat allemaal wel? En hoewel we het in theorie kunnen, dúrven we onze eigen weg te gaan en, vooral, mógen we opkomen voor onze eigen keuzes zonder daarvoor afgestraft te worden?
Van Dale beschrijft een uitdaging als “iets dat inspireert omdat het moeilijk is. En dat zette mij nog meer aan het denken. Is het moeilijk om vrouw te zijn? Ik wil hier niet feministisch over doen, maar in veel situaties wel. Al is dat niet per se iets negatiefs. Ambitie bijvoorbeeld is voor mij eerder een positieve uitdaging. De loonkloof, ongelijkheid, seksisme en discriminatie daarentegen vormen een uitdaging die ik eerder als negatief ervaar. Veel vrouwen werden op stap ongetwijfeld al wel eens getrakteerd. Leuk denk je dan in de eerste plaats. En zolang het luchtig blijft, is dat ook zo, maar bij veel vrouwen is de toon waarschijnlijk ook wel eens omgeslagen en heeft dat geleid tot verkeerde verwachtingen en ongemakkelijke situaties. Als vrouw bots je wel vaker op onbegrip. Zowel bij mannen als bij andere vrouwen. Zij vormen dus ook een uitdaging, want we maken het onszelf en andere vrouwen niet altijd gemakkelijk. Streng, maar rechtvaardig? Soms toch eerder onrechtvaardig als je het mij vraagt. Naast de mannen, hebben ook de meeste vrouwen die ik ken altijd een oordeel klaar (behalve misschien om drie uur ’s nachts op de vrouwentoiletten van een danscafé, dán zijn we bij momenten wél open-minded en verdraagzaam).
Soms is de uitdaging waar je als vrouw voor staat heel onschuldig, zoals het hoofd bieden aan een kledingcrisis (van jezelf of je kind), maar een enkele keer ook gevaarlijk. Als vrouw moet je altijd op je hoede zijn. Veilig thuiskomen is geen evidentie. Ook patronen doorbreken is niet vanzelfsprekend. Ben je als vrouw het slachtoffer van een patriarchaal systeem? Van tijd tot tijd wel. Al valt dat in mijn ervaring tot nu toe gelukkig nog wel mee. Al hebben we nog een lange weg te gaan en blijft het een uitdaging om onze grenzen te stellen en ze tegelijkertijd te blijven verleggen.
“Als vrouw bots je vaak op onbegrip, zowel bij mannen als bij andere vrouwen.”
De afgelopen jaren ontketenden meerderee mediastormen hevige discussies over wélk gedrag als grensoverschrijdend wordt ervaren. Terwijl de eigenlijke discussie zou moeten gaan over wanneer het als dusdanig wordt ervaren. Of bepaalde gedragingen of uitspraken te ver gaan, is volgens mij namelijk afhankelijk van de situatie, de context en de betrokken personen. De begrippen moord- of droomvrouw bijvoorbeeld herleiden een vrouw beide tot een aantal fysieke eigenschappen. Als ze gebruikt worden in een vrouwenmagazine of in de trouwgeloftes van een verliefde bruidegom zullen weinig vrouwen er aanstoot aan nemen, maar als een (groep) man(nen) dezelfde woorden in de mond neemt om een vrouw te benaderen, kan dat de sfeer volledig doen omslaan. Afhankelijk van de context waarin ze gebruikt worden, kunnen de schijnbaar onschuldige samenstellingen dus als vrouwonvriendelijk ervaren worden.
“De moeilijkheden vormen zeker een uitdaging, maar volgens mij is de échte inspiratiebron de veelzijdigheid van vrouw zijn.”
De grootste uitdaging waar we als vrouw voor staan, is misschien wel om de mooie, soms unieke kanten van vrouw zijn niet te laten overschaduwen door de keerzijde ervan. Ik kan me vergissen, maar de focus lijkt vaak sterk op de nadelen te liggen. Natuurlijk is het belangrijk om de schaduwzijde bespreekbaar te maken, maar we mogen de voordelen niet uit het oog verliezen, want die zijn er ook. De uitdaging bestaat er volgens mij dus niet alléén in om de nadelen uit de taboesfeer te halen, maar ook om de voordelen eruit weg te houden. Hoe jammer zou het zijn als we een nieuw taboe creëren, terwijl we net hardnekkig proberen om een ander te doorbreken?
WERELDVREEMD 
Plaats een reactie